Μία από τις πιο δυνατές αναμνήσεις μου είναι η καπνισμένη κουζίνα της οικογένειας με την πήλινη εστία και μια σανίδα που κρεμόταν από τα δοκάρια γεμάτη καυσόξυλα. Εκεί κοβόταν τα λαχανικά, ανακατευόταν το τσάι και μαυρίζανε τα ρουθούνια μας, καθώς τροφοδοτούσαμε τη φωτιά με τους βραδύκαυστους ρόζους των κλαδιών των πεύκων. Οι ρόζοι αυτοί χρησιμοποιούνταν επίσης για να φτιάξουμε τα λυχνάρια. Αλλά το πιο σημαντικό, εκεί μαζευόταν η οικογένεια για να γευματίσουμε. Μετά το δείπνο, οι μεγάλοι διηγούνταν λαϊκά παραμύθια και οι ασκητές μάς τρομάζανε με τις ιστορίες τους για φαντάσματα και σκιές. Η ίδια ιστορία μπορεί να λεγόταν εκατό φορές χωρίς να κουράζεται ούτε ο αφηγητής ούτε οι ακροατές. Κάπου κάπου, σε ιδιαίτερες περιστάσεις, ανάβαμε μία λάμπα κηροζίνης, που εμάς τα παιδιά μάς μάγευε με τα κόλπα της.

Βασιλιάς Ούγκυεν Ουάνγκτσουκ, 1905

Αντιβασιλέας Γκυέλτσαπ Ρέτινγκ Ρίνποτσε

Θυμάμαι καθαρά να μοιράζομαι φαγητό με τους παππούδες μου από τη πλευρά της μητέρας μου, Λάμα Σόναμ Ζάνγκπο και Ντέντουπ Πάλμο. Ο Λάμα Σόναμ Ζάνγκπο έλεγε τις καλύτερες ιστορίες. Φημιζόταν για την φωτογραφική του μνήμη και θυμόταν όλους τους θρύλους και τις παραδόσεις. Οι περιγραφές του για το μούσι του πρώτου βασιλιά του Μπουτάν, κύριου Ούγκυεν Ουάνγκτσουκ, ή για το πόσο κομψός κι εντυπωσιακός ήταν ο έφηβος Γκυάλτσαπ Ρέτινγκ Ρίνποτσε όταν τον οδήγησε ο 13^ος Δαλάι Λάμα στο μοναστήρι Τζόκανγκ, κάνανε τις ιστορίες του να ζωντανεύουν.

Ο παππούς μου ήταν ένας θησαυρός παραμυθιών. Ακόμη προσπαθώ απεγνωσμένα να θυμηθώ ένα συγκεκριμένο παραμύθι που μού έλεγε για ένα σκυλί που ήταν προβολή της Πράσινης Τάρας και που έσωσε ένα μικρό αγόρι. Θυμάμαι καθαρά ότι το σκυλί οδήγησε το αγόρι κουβαλώντας στο στόμα του ένα όμορφο λουλούδι, αλλά έχω μία σαφή αίσθηση ότι δεν θα θυμηθώ την υπόλοιπη ιστορία μέχρι τη τελευταία μου εκπνοή ή εισπνοή.

Σχεδόν καθημερινά ο παππούς μου μουρμούριζε για έναν κρυφό τόπο όπου κάποτε είχε ζήσει και ακόμη τον νοσταλγούσε. Είχε τόση νοσταλγία γι’ αυτόν τον κρυφό τόπο – αν τρώγαμε χόρτα, δεν ήταν τόσο πράσινα όσο σε αυτόν τον κρυφό τόπο. Κανένα βουτυρόγαλα δεν ήταν τόσο νόστιμο όσο ήταν εκεί. Η αψιθιά που φύτρωνε εκεί ήταν πιο μακράν πιο αρωματική από οπουδήποτε αλλού. Και νοσταλγούσε ιδιαίτερα τα μανιτάρια που φύτρωναν πάνω στα δέντρα αυτού του τόπου.

Η μοναδική μου μνήμη από αυτόν τον κρυφό τόπο, ήταν κάποιο έντονο ηλιόφωτο, μια βεράντα και ίσως ένας μικρός λαχανόκηπος.

Υπάρχουν αμέτρητες αφάνταστες μέθοδοι να ανακαλύψει κανείς τη σοφία στον Ταντρικό Βουδισμό – για παράδειγμα, εξαφανιζόμενος τελείως. Ένας από τους ίδιους μου τους παιδαγωγούς εξαφανίστηκε μια μέρα και δεν τον ξαναείδαμε ποτέ. Υπάρχει μια μέθοδος να παριστάνει κανείς πολύ πειστικά τον τρελό και να εγκαταλείπει όλες τις κοινωνικές συμβάσεις. Ένας άλλος από τους παιδαγωγούς μου, ακολούθησε αυτόν τον δρόμο. Υπάρχει μια μέθοδος να εξάγεις πολύ προσεκτικά τους σπόρους των κέδρων δίχως να ενοχλείς τα κλαδιά, και να συντηρείσαι με την ουσία αυτών των σπόρων, απέχοντας από κάθε φαγητό και ποτό. Μέσα από τη νηστεία, απαλλάσσεται κανείς από τις συνήθειες του μασήματος, του χορτασμού και της πέψης και μέσα από αυτό, αποκαλύπτεται η σοφία και η ενέργεια, καθώς εξισορροπείται η πράνα και τα νάντι. Ο παππούς μου Λάμα Σόναμ Ζάνγκπο ήταν γνωστός για την άσκηση του Τσούλαν, είχε τα πιο σταθερά χέρια. Τον θυμάμαι όταν ήταν στα προχωρημένα 80 του, σχεδόν να το επιδεικνύει, ζωγραφίζοντας μια ριζική συλλαβή πάνω σε ένα κόκκο ρυζιού, χρησιμοποιώντας ένα πινέλο που είχε μόνον δυο τρίχες.

Αλλά ήταν ακόμη πιο γνωστός για την ικανότητά του να πηγαίνει σε κρυφούς τόπους. Στη Βατζραγιάνα πιστεύεται ότι παντού υπάρχουν κρυφά σημεία. Θα μπορούσε να υπάρχει ένα ακόμη και στο Μπρονξ. Πιστεύω ότι οι Γηγενείς Αμερικανοί σαμάνοι γνώριζαν επίσης πώς να έχουν πρόσβαση σε κρυφούς τόπους και σημεία δύναμης. Θυμάμαι αδρά ότι είχα διαβάσει για κάτι που λεγόταν σίτιο σε ένα βιβλίο ενός μαθητή του Δον Χουάν.

Το να πας σε έναν κρυφό τόπο, είναι κάτι σαν ύστατη επανάσταση έναντι του κόσμου της σαμσάρα, σαν να βγαίνεις από τη κοινωνία και να εντάσσεσαι σε ένα κοινόβιο, αλλά ακόμη πιο πολύ από αυτό. Ο Γκούρου Ρίνποτσε έχει περιγράψει αυτές τις κρυμμένες χώρες στις διδασκαλίες του. Κάποιες είναι προσβάσιμες, κάποιες όχι, αλλά όλες δεν είναι ποτέ εύκολο είναι βρεθούν. Αυτές που είναι προσβάσιμες, μπορεί να έχουν ημερομηνίες λήξης. Κάποιες αλλάζουν ή μετακινούνται ή απλά παύουν να έχουν την ενέργεια του να είναι κρυφοί τόποι, ανεξάρτητα από το αν έχει κανείς πατήσει το πόδι του εκεί ποτέ ή όχι. Αν καταφέρεις να ξεκλειδώσεις μια κρυφή χώρα, πρέπει να μείνεις εκεί μέχρι να εκπληρωθεί ο σκοπός της, πράγμα το οποίο θα μπορούσε να είναι μερικές μέρες, μερικές δεκαετίες ή μερικές γενιές. Δεν σε νοιάζει η θητεία σου.

Ο Γκούρου Ρίνποτσε άφησε κωδικούς οδηγούς και χάρτες για κάποιους κρυφούς τόπους, όπως επίσης και ποιες μεθόδους πρέπει να χρησιμοποιήσεις για να ταξιδέψεις εκεί, πού να σταματήσεις στο δρόμο, αν επιτρέπεται ή όχι να ανάψεις φωτιές, πώς να διαβάζεις τα σημάδια, όπως εάν το συγκεκριμένο κελάϊδισμα πουλιού είναι ευοίωνο ή όχι, αν ο χαλκός ή το μολύβι επιτρέπεται όταν διαβαίνεις το όριο, πώς να ερμηνεύσεις τη συμπεριφορά των βδελλών (που είναι σαν φύλακες ντακίνι), και πολλές λεπτομερείς οδηγίες για το τι να κάνεις αφού φτάσεις εκεί. Είπε ότι υπάρχουν αμέτρητα οφέλη στο ταξίδι στους κρυφούς τόπους. Επιπρόσθετα με τη σοφία που μπορεί να βρει κάποιος εκεί, υπάρχει και το εκπληκτικό όφελος τού να μην χρειάζεται πλέον να παραμένεις σε έναν κόσμο περιορισμένο από τη λογική σκέψη. Η αποκρυπτογράφηση των κωδικών και η ερμηνεία των οδηγών για το ξεκλείδωμα ενός κρυφού τόπου χρειάζεται έναν πολύ ιδιαίτερο ασκητή και πολύ ειδικές συνθήκες. Η πρωταρχική συνθήκη είναι το κίνητρο και η στάση. Αν κάποιος είναι πολύ λογικός και κριτικός δειλός, αν κάποιος δεν έχει την τόλμη να αφήσει πίσω του κάθε οικείο σημείο αναφοράς, οι πιθανότητες να βρει ένα κρυφό τόπο, είναι μηδαμινές. Η περιέργεια δεν αρκεί διόλου ως κίνητρο.

Θα υπάρξουν πάρα πολλές δοκιμασίες στη διαδρομή – ακόμη κι ο μεγαλύτερος ασκητής μπορεί να πλησιάσει πολύ και ν ’αποτύχει παρόλα αυτά. Και μετά από πολλές ταλαιπωρίες, κάποιοι τελικά αντικρίσανε έναν κρυφό τόπο, αλλά μόλις το βλέμμα τους πήγε στιγμιαία αλλού, εξαφανίστηκε. Έχει συμβεί αυτό.

Ο μητρικός παππούς μου, Λάμα Σόναμ Ζάνγκπο

Ο παππούς μου είχε όλο το απαραίτητο κίνητρο, μονοεστιακή αποφασιστικότητα και το απαραίτητο σθένος για έναν αναζητητή κρυφών τόπων. Το 1951 πήρε τη γενναία απόφαση να ταξιδέψει για να ξεκλειδώσει μια κρυφή χώρα, μέσα από παγωνιά και καταιγίδες, μέσα από δάση μπαμπού και λάσπες, πάνω από γκρεμούς και μέσα από κοιλάδες, χρησιμοποιώντας τις προφητείες κι ένα γραπτό οδηγό που άφησε ο Πάντμα Σαμπάβα πάνω από 1200 χρόνια πριν. Τον ακολουθούσαν γύρω στα 100 άτομα, αφήνοντας πίσω τις δουλειές τους, τα σπίτια, τα κοπάδια, τα κτήματα, τα πάντα. Βασικά, αποφάσισαν να γίνουν οι υπέρτατοι χίπις.

Το μέρος που ανακάλυψε, ξεκλείδωσε κι εγκαταστάθηκε ο παππούς μου, ονομαζόταν Κενπατζόνγκ, που σημαίνει Κοιλάδα της Αρτεμισίας ή της αψιθιάς και έμεινε εκεί για μια δεκαετία. Όσο ήταν εκεί, κατάφερε να βρει έναν γαμπρό με χαρακτηριστική μύτη και διάθεση από το Θιβέτ και τον έφερε να παντρευτεί την ήσυχη και διαλογιστική του κόρη. Σαν αποτέλεσμα αυτού του ζευγαρώματος, εγώ γεννήθηκα σε μια κρυφή χώρα. Κάποιοι μού είπαν ότι πριν από μένα οι γονείς μου είχαν γεννήσει ένα παιδί που το έχασαν, οπότε μάλλον είμαι το μοναδικό παιδί που γεννήθηκε στο Κενπατζόνγκ, που τριγυρνάει ανά τον κόσμο αφήνοντας το ενεργειακό του αποτύπωμα και συνεισφέροντας στην καταστροφή του κόσμου. Σύντομα αφού γεννήθηκα, όλοι οι άνθρωποι εγκαταλείψανε το Κενπατζόνγκ. Η Κοιλάδα της Αρτεμισίας εγκαταλείφθηκε ολοκληρωτικά.

Ζωγραφιά του Νίκολας Ρέριχ

[1] Ο Τζάμπελ Γιέσε Γκυάλτσεν Θιβετανικά: ཐུབ་བསྟན་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་མཚན་, (Ντάγκπο, 1910 – Λάσα 1947), υπήρξε ένας Θιβετιανός τούλκου και ο πέμπτος Ρέτινγκ Ρίνποτσε.